دلایل خرابی یاتاقان در دیزل ژنراتور

موتور دیزل ژنراتور از اجزای مختلفی تشکیل شده است که هرکدام از آن‌ها، وظیفه خاص خود را دارد. یاتاقان یکی از مهم‌ترین بخش‌های تشکیل‌دهنده موتور ژنراتور است که خرابی آن یکی از جدی‌ترین مشکلات خواهد بود. از مهم‌ترین وظایف یاتاقان در دیزل ژنراتور می‌توان به کاهش اصطکاک بین میل‌لنگ و بلوکه سیلندر، نگهداری میل‌لنگ در موقعیت مناسب و کاهش بارهای مکانیکی ناشی از احتراق اشاره کرد. در این مقاله از رخشا دیزل آسیا قصد داریم به بررسی کامل یاتاقان دیزل ژنراتور بپردازیم و علائم خرابی آن را در موتور ژنراتور بررسی کنیم.

یاتاق دیزل ژنراتور؛ عملکرد آن چیست؟

یاتاقان یکی از مهم‌ترین بخش‌های موتور دیزل ژنراتور است که وظیفه کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک را برعهده دارد! این قطعات شامل میل‌لنگ و شاتون می‌شود که یاتاقان‌ها، از برخورد مستقیم آن با بلوکه سیلندر جلوگیری می‌کند. نحوه عملکرد این قطعه به این صورت است که یک لایه روان‌کننده از روغن موتور را بین قطعات ایجاد کرده و این موضوع باعث جلوگیری از تماس مستقیم دو قطعه باهم می‌شود. در نهایت، باعث تحرک نرم و روان قطعات شده و از اصطکاک میان آن‌ها جلوگیری خواهد کرد.

یاتاقان زدن چیست؟ اصطلاحی برای خرابی این یاتاقان‌های موتور است که در چنین شرایطی، فاصله بین میل‌لنگ و یاتاقان افزایش پیدا کرده و باعث ضربه‌های مکانیکی شدید می‌شود. این ضربه‌ها در هر دور چرخش موتور تکرار شده و صدای یاتاقان‌ها شنیده می‌شود. در صورت عدم توجه به چنین شرایطی، سطح یاتاقان به مرور ساییده شده و براده‌های آهن ناشی از تماس مستقیم فلزات وارد قسمت‌های مستقیم موتور در نهایت، قفل شدن آن می‌شود! مثلاً ممکن است میل‌لنگ آسیب ببیند و نیاز به تعمیر اساسی موتور ژنراتور داشته باشید.

علائم خرابی یاتاقان دیزل ژنراتور

۴ مورد از مهم‌ترین نشانه‌های یاتاقان زدن دیزل ژنراتور عبارتند از:

• صدای غیرطبیعی موتور: اولین و مهم‌ترین نشانه، صدای غیر طبیعی موتور است؛ مانند صدای تق تق یا سایش فلزی قطعات. با افزایش دور موتور این صدا بیشتر شده و صدایی مانند ضربه چکش روی فلز شنیده می‌شود که نشان‌دهنده سایش قطعات است.
• کاهش فشار روغن و روشن شدن چراغ آن: لقی یاتاقان باعث کاهش فشار روغن شده و ممکن است چراغ هشدار روغن روشن شود. همچنین عقربه فشار روغن هم نوسان شدید دارد که باید این موضوع را برای جلوگیری از آسیب جدی به قطعات دیگر جدی بگیرید.
• وجود ذرات فلزی در روغن یا فیلتر آن: در صورت خرابی یاتاقان، براده‌های فلزی یا نقره‌ای در روغن یا فیلتر دیده می‌شود. این موضوع نشان‌دهنده سایش شدید یاتاقان است که باید هرچه سریع‌تر اقدام به تعمیر موتور آن کنید.
• کاهش قدرت موتور یا قفل کردن آن: یکی از نشانه‌های یاتاقان زدن دیزل ژنراتور، افت شدید توان ژنراتور است که البته ممکن است دلایل دیگری هم داشته باشد. در صورتی که این اتفاق در کنار علائم دیگر باشد، نشان‌دهنده خرابی یاتاقان است و باید اقدام به تعمیر اساسی موتور آن کنید.

مهم‌ترین دلایل خرابی یاتاقان ژنراتور

۵ مورد از مهم‌ترین علت‌های یاتاقان زدن دیزل ژنراتور عبارتند از:

روغن‌کاری نامناسب

اولین علت، روغن‌کاری نامناسب است؛ استفاده از روغن نامناسب، کم بودن سطح روغن موتور، خرابی پمپ روغن، کیفیت پایین روغن به‌علت نفوذ سوخت یا آب به داخل آن از مهم‌ترین دلایل آن است. در چنین شرایطی اصطکاک بین قطعات به‌شدت بالا رفته و باعث خرابی سطح یاتاقان می‌شود.

تعویض نکردن روغن و فیلتر آن

دومین علت، تعویض نکردن روغن در زمان مناسب است که باعث آلودگی روغن می‌شود؛ مانند ورود آب، سوخت یا ذرات فلزی ناشی از خرابی قطعات مختلف موتور به داخل روغن موتور. این موارد باعث خوردگی یاتاقان‌ها شده و در طولانی مدت با مشکل یاتاقان زدن دیزل ژنراتور روبرو می‌شوید.

مونتاژ نکردن صحیح قطعات هنگام تعمیر

سومین علت، تعمیر غیراصولی و مونتاژ نشدن صحیح قطعات است؛ استفاده از یاتاقان غیراستاندارد در تعمیر اساسی، سفت یا شل بودن پیچ قطعات موتور، آسیب دیدن قطعات هنگام بستن موتور، نگرفتن لقی، عدم روغن کاری اولیه هنگام مونتاژ و… باعث چنین مشکلی خواهد شد. در چنین شرایطی یاتاقان در حالت استاندارد قرار ندارد و داغ شدن بیش از حد آن می‌تواند منجر به خرابی شود.

بار بیش از حد استاندارد

اضافه بار دیزل ژنراتور آسیب جدی به قطعات داخلی آن می‌زند؛ یکی از این قطعات، یاتاقان است! علاوه بر اضافه بار می‌توان به کارکرد طولانی مدت با دور موتور پایین یا بالا، بارگذاری ناگهانی، کارکرد طولانی مدت ژنراتور بدون خاموش کردن آن در شرایط سخت و… اشاره کرد.

خراب بودن سیستم خنک‌کاری

اگر سیستم خنک‌کاری به‌درستی کار نکند، دمای موتور بیش از حد بالا رفته و باعث آسیب به یاتاقان‌ها می‌شود. از مهم‌ترین دلایل خرابی سیستم خنک‌کاری می‌توان به پایین بودن سطح مایع خنک‌کننده، دمای بالای محیط، کیفیت پایین ضد یخ، گرفتگی لوله‌ها یا رادیاتور، خرابی واترپمپ و ترموستات اشاره کرد.

نکات مهم برای جلوگیری از یاتاقان زدن دیزل ژنراتور

۳ نکته مهم برای جلوگیری از یاتاقان زدن دیزل ژنراتور وجود دارد که عبارتند از:

• بررسی سطح و کیفیت روغن: همیشه سطح روغن را بررسی کنید و از باکیفیت بودن آن مطمئن شوید. همچنین روغن سازگار با نوع ژنراتور خود استفاده کنید تا آسیبی به قطعات داخلی آن وارد نکند. تعویض روغن به‌موقع اهمیت بسیار زیادی دارد و بر اساس ساعت کارکرد دستگاه باید آن را تعویض کنید.
• بررسی دمای موتور و سیستم خنک‌کاری: موتور دیزل ژنراتور نباید در دمای بیش از حد استاندارد کار کند! در چنین شرایطی، روغن عملکرد مناسبی نداشته و آسیب جدی به یاتاقان و میل‌لنگ وارد می‌شود. در صورت بروز چنین مشکلی باید هرچه سریع‌تر سیستم خنک‌کننده را بررسی کرده و مشکل را رفع کنید. همچنین بررسی عملکرد ترموستات و تعویض آن در صورت نیاز بسیار مهم است.
• بارگذاری استاندارد و مناسب: اضافه بار فشار زیادی به موتور وارد کرده و این موضوع آسیب جدی به قطعات داخلی مانند یاتاقان وارد می‌کند. از کارکرد موتور در دور موتور پایین یا بالا جلوگیری کنید و جلوی لرزش بیش از حد دستگاه را بگیرید.

در صورت خرابی یاتاقان در دیزل ژنراتور باید چه کار کرد؟

اگر با مشکل یاتاقان زدن دیزل ژنراتور روبرو شدید، باید هرچه سریع‌تر دستگاه را خاموش کنید! چرا که با روشن نگه داشتن دستگاه سطح یاتاقان ساییده شده و براده‌های فلزی وارد روغن می‌شود. در چنین شرایطی، براده‌ها مانند سمباده سطح قطعات فلزی ژنراتور را ساییده و آسیب جدی به آن وارد می‌کند که علاوه بر یاتاقان باید قطعات دیگری مانند میل‌لنگ و… را هم تعویض کنید. این موضوع هزینه زیادی برایتان خواهد داشت؛ بنابراین در صورت روبرو شدن با علائم حتماً از یک متخصص برای بررسی و تعمیر آن کمک بگیرید.

سخن پایانی

یاتاقان زدن دیزل ژنراتور یکی از مشکلات بسیار مهمی است که ممکن است برایتان پیش بیاید. در این مقاله از رخشا دیزل آسیا به بررسی کامل یاتاقان دیزل ژنراتور پرداختیم و هرچیزی که لازم است در مورد علائم و نکات جلوگیری از بروز چنین مشکلی بدانید را بررسی کردیم. اگر سوالی دارید، از طریق بخش نظرات مطرح کنید تا شما را به صورت کامل راهنمایی کنیم.