فهرست مطالب
مشکلات رایج سیمکشی و اتصال ارت دیزل ژنراتور و نحوه رفع آنها
- آرین مطلب پور
- بدون دیدگاه
یکی از مهمترین بخشهای استفاده از دیزل ژنراتورها، سیمکشی اصولی و اتصال ارت است! چرا که این کار نه تنها جلوی رسیدن به تجهیزات را میگیرد، بلکه ایمنی کارمندان حاضر در محل را هم تامین میکند. بنابراین برای جلوگیری از آسیب به تجهیزات و اتفاقات ناگوار برای محل و افراد، باید سیمکشی اصولی را به همراه نصب صحیح ارت انجام دهید. در این مقاله از رخشا دیزل آسیا، به بررسی کامل مشکلات رایج سیمکشی و اتصال ارت دیزل ژنراتور میپردازیم و راهکارهایی برای جلوگیری از حادثه را بررسی میکنیم.
سیمکشی صحیح و اتصال ارت در دیزل ژنراتور
یکی از مهمترین اقدامات هنگام راهاندازی دیزل ژنراتور، سیمکشی صحیح و اتصال ارت است! چرا که اتصال اشتباه کابلها و سیمکشی میتواند آسیب جدی به تجهیزات بزند و جریانهای اشتباه برق تخلیه نشود. در چنین شرایطی، مسائلی مانند برق گرفتگی، آسیب دیدن تجهیزات، اختلال در عملکرد کنترلرها و آسیب جدی به محیط مانند آتشسوزی پیش بیاید. در نتیجه، سیمکشی اصولی و اتصال ارت دیزل ژنراتور بسیار مهم است و رعایت نکردن آن میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
چرا اتصال ارت ضعیف خطرناکترین اشتباه است؟
شاید فکر کنید که اتصال اشتباه ارت مشکل خاصی ایجاد نمیکند؛ در حالی که عدم اتصال صحیح ارت میتواند منجر به برق دار شدن بدنه دیزل ژنراتور و پایین آمدن ایمنی کارکنان شود. همچنین نوسان ولتاژ باعث اختلال در عملکرد تجهیزات متصل به ژنراتور شده و باعث میشود سنسورها و بردهای کنترلی عملکرد درستی نداشته باشند.
مشکلات رایج سیمکشی خروجی دیزل ژنراتور
چند مورد از مهمترین مشکلات رایج در خروجی دیزل ژنراتورها عبارتند از:
انتخاب نادرست سایز کابل و مقطع سیم
اولین و مهمترین مشکل رایج در سیمکشی دیزل ژنراتور، انتخاب سایز کابل نامناسب است. سایز کابل کمتر از جریان عبوری موردنیاز میتواند باعث داغ شدن دیزل ژنراتور و افت ولتاژ آن شود. همچنین هزینه اجرای آن بیشتر است و در پروژهها صرفه اقتصادی نخواهد داشت.
طول کابل بیش از حد مجاز
طول کابل هم مانند سایز کابل بسیار مهم است؛ زیاد بودن بیش از حد طول کابل ژنراتور باعث افت ولتاژ و آسیب دیدن تجهیزات متصل به ژنراتور میشود! در نتیجه انتخاب کابلی با طول بیش از نیاز، میتواند عملکرد ژنراتور را مختل کند.
استفاده از کابل آلومینیومی به جای مسی
استفاده از کابل آلومینیومی بهجای مسی از نظر هزینه بهصرفهتر است اما همیشه نمیتواند گزینه مناسبی باشد! چرا که مقاومت آن بالاتر است و زودتر اکسید میشود! در نتیجه، انتقال جریان بهخوبی صورت نگرفته و احتمال داغ شدن محل اتصال و آسیب دیدن تجهیزات افزایش پیدا میکند.
اتصالات شل و ترمینالهای ضعیف
شل بودن اتصالات باعث اختلال در عملکرد ژنراتور میشود؛ چرا که باعث قطعی لحظهای، افت توان و سوختن اتصالات خواهد شد.
عدم رعایت رنگبندی استاندارد سیمها
رنگبندی استاندارد سیمها فقط یک مسئله ظاهری نیست؛ بلکه کمک زیادی به عیبیابی و افزایش ایمنی میکند. سیمها با رنگ غیراستاندارد میتواند باعث خطای انسانی در اجرا، نصب و تعمیر شود و خسارتهای جبران ناپذیری داشته باشد.
مشکلات رایج سیستم اتصال ارت (Grounding)
یکی دیگر از مشکلات رایج در استفاده از دیزل ژنراتورها، مشکلات مربوط به اتصال ارت است که چند مورد از مهمترین آنها را بررسی میکنیم:
مقاومت ارت بالاتر از استاندارد
مقاومت زمین بستگی به نوع خاک دارد؛ بنابراین سیم ارت هم باید متناسب با آن انجام شود. اگر مقاومت ارت بیشتر از حد مجاز باشد، احتمال اتصال کوتاه وجود دارد که این موضوع میتواند منجر به برق گرفتگی افراد شود.
اتصال نادرست ارت ژنراتور به چاه ارت
اتصال نادرست سیم ارت به چاه میتواند باعث میشود کارایی لازم را در مواقع حادثه نداشته باشد! اتصال نادرست میتواند بهدلیل استفاده از تجهیزات نامناسب، کابلهای بیکیفیت و اتصال اشتباه باشد.
اشتراک ارت با سیستم برق شهری (Neutral-Ground Bonding اشتباه)
یکی از مشکلات بسیار خطرناک در اتصال ارت دیزل ژنراتور، اتصال اشتباه نول به ارت در ژنراتورها است. در چنین شرایطی، جریان میتواند از سیستم ارت زمین به ژنراتور منتقل شود که منجر به نویز شدید در برد کنترل، آتشسوزی و حتی انفجار شود.
خوردگی و زنگزدگی الکترود ارت
سیستم ارت همیشه فعال است؛ با گذر زمان کابل مسی اکسید میشود که باعث افزایش مقاومت الکتریکی خواهد شد. در چنین شرایطی، سیم ارت دچار خوردگی شده و عملاً کارایی لازم برای سیستم ارت را نخواهد داشت.
علائم و نشانههای مشکلات سیمکشی و ارت
در جدول زیر برخی از مشکلات سیمکشی و ارت دیزل ژنراتور را بررسی میکنیم:
| علائم و نشانهها | علت | راهحل |
| برق داشتن بدنه ژنراتور | قطعی یا نقص در اتصال ارت | بررسی سیم ارت و اتصالات بدنه به چاه |
| خطای کنترلر یا ریست شدن | ارت ضعیف یا نویز القایی | ایزوله کردن کابلها و اتصال صحیح آن |
| داغ شدن کابلهای خروجی | سایز کابل نامناسب یا اتصالات ضعیف | محاسبه سایز کابل مناسب و سفت کردن کابلها |
| افت ولتاژ | مقاومت بالای کابل | کاهش طول مسیر یا افزایش مقطع سیم |
| خراب شدن کلیدهای حفاظتی | مقاومت بالای چاه ارت یا اتصال نادرست کابل | تست مقاومت چاه و سیستم همبندی |
| جرقه در ترمینالها | شل بودن اتصالات یا ترمینال بیکیفیت | تعویض ترمینالهای سوخته |
خطرات فنی و ایمنی ناشی از سیمکشی و ارت اشتباه
چند مورد از مهمترین خطراتی که سیمکشی و ارت اشتباه دیزل دیزل ژنراتور بهوجود میآورد عبارتند از:
- برقگرفتگی: خطر اتصال کوتاه در سیمپیچی آلترناتور و برقدار شدن بدنه ژنراتور
- سوختن تجهیزات حساس: نوسان ولتاژ ناشی از سیمکشی و ارت اشتباه و آسیب به تجهیزات حساس مانند موتورهای الکتریکی
- آسیب به AVR و برد کنترل: نویز و بازگشت جریان به برد کنترل و آسیب دیدن AVR
- ایجاد نویز و اختلال در سیستمهای الکترونیکی: اختلال در عملکرد تجهیزات بهدلیل تداخل الکترومغناطیسی
استانداردهای سیمکشی و اتصال ارت دیزل ژنراتور
دو مرجع مهم برای استانداردهای سیمکشی و اتصال ارت دیزل ژنراتور عبارتند از:
- استانداردهای IEC و IEEE: مرجع اصلی سیستمهای زمین که نحوه اتصال نول به زمین را متناسب با سیستمهای حفاظتی (ATS) تعیین میکند.
- الزامات وزارت کار و استاندارد ملی ایران: مرجع استانداردهای ایمنی در ایران که روی سطح مقطع ارت، ایزولاسیون نول در ATS، پایداری مکانیکی و تست Continuity تمرکز دارد.
راهنمای صحیح سیمکشی دیزل ژنراتور
در این بخش راهنمای سیمکشی صحیح دیزل ژنراتور را بررسی میکنیم:
محاسبه سایز کابل بر اساس توان ژنراتور
| توان ژنراتور | جریان نامی | سایز کابل مناسب |
| ۳۰ | ۴۳ | ۱۰*۴ |
| ۶۰ | ۸۶ | ۲۵*۴ |
| ۱۰۰ | ۱۴۴ | ۵۰*۴ |
| ۲۰۰ | ۲۸۸ | ۱۲۰*۴ |
| ۴۰۰ | ۵۷۶ | ۱۵۰*۴ |
نحوه اتصال تابلو ATS و توزیع برق
در اتصال تابلو باید از کلید ۴ پل استفاده شود تا نول ارت و ژنراتور جدا از هم باشد. همچنین ترتیب فازها و استفاده از شینههای مسی با روکش قلع مهم است.
فاصله مناسب کابلها از حرارت و ارتعاش
استفاده از دمپرهای ارتعاشی و دور بودن کابلهای حرارت بدنه و موتور مهم است. همچنین مسیر مجزا با فاصله حداقل ۵۰ سانتیمتر برای کابلهای قدرت و کابلهای کنترل درنظر بگیرید.
نحوه صحیح اتصال ارت دیزل ژنراتور
در اتصال ارت ژنراتور باید از همبندی مناسب استفاده شده و تمام قطعات فلزی با سیمکشی دارای روکش به شینه متصل شود. همچنین محل اتصال کابل به شاسی باید لخت و تمیز باشد تا اکسیداسیون که منجر به افزایش مقاومت میشود، جلوگیری شود.
اجرای چاه ارت استاندارد
اجرای چاه ارت برای ژنراتور باید با استفاده از میله ارت با طول حداقل ۳ متر و چاه به قطر حداقل ۸۰ سانتیمتر با ارتفاع ۴ متری انجام شود. همچنین تست مقاومت انجام شود و کمتر از ۲ اهم باشد.
بیشتر بخوانید : نقشه سیمکشی ژنراتور؛ بررسی اجزا، طراحی، سیمکشی و نکات نگهداری
تفاوت اتصال ارت در حالت Island Mode و Grid-Tie
در حالت جزیره (Island Mode) ژنراتور به تنهایی برق مجموعه را تامین کرد و در حالت اتصال شبکه (Grid-Tie) ژنراتور همزمان با شبکه برق سراسری کار میکند. مهمترین ویژگیهای آنها عبارتند از:
ویژگیهای ارت جزیره (Island Mode)
- ارت مستقل و اختصاصی برای ژنراتور
- اجرا با هدف اطمینان از امنیت پرسنل هنگام تماس با بدنه ژنراتور
- اتصال نول خروجی ژنراتور بهصورت مستقل با تعیین نقطه مرجع صفر
ویژگیهای ارت اتصال شبکه (Grid-Tie)
- ارت مشترک با سیستم ارت ساختمان
- اتصال نقطه نول با حساسیت بیشتر
- جلوگیری از خطر حلقه زمین با استفاده از مسیرهای مختلف و اتصال ارت به نقطه مشترک
تجهیزات موردنیاز برای سیمکشی و ارت
لیست تجهیزات موردنیاز برای اجرای سیمکشی و ارت عبارتند از:
- کابل ارت
- کابل قدرت
- سر سیم
- میله ارت
- مواد کاهش مقاومت
- شین ارت
- بست الکترود
- کانکتورهای ارت
- دستگاه ارتسنج
- مولتیمتر
- دستکش عایق
- عینک ایمنی
- کفش ایمنی عایق
- شلنگ ارت
- کابل کنترل و فرمان
- استفاده از کابلهای مسی
- لوله فلزی یا سینی مسی
- بست کابل برای مرتبسازی
- نوار چسب برای عایقبندی و تقویت اتصالات
- اتصال با استفاده از ابزارهای مناسب مانند هیدرولیک
چکلیست نهایی قبل از راهاندازی سیمکشی و ارت
چکلیست راهاندازی ارت شامل ۴ بخش است که عبارتند از:
بخش اول) اتصالات قدرت و کابلکشی
- استفاده از اتصالات باکیفیت
- استفاده از سایز استاندارد
- عدم برخورد کابلها
- توالی فازها
- آچارکشی نهایی
بخش دوم) سیستم ارت و همبندی
- درنظر گرفتن مقدار مقاومت ارت
- همبندی اصولی بخشهای فلزی
- اطمینان از پایداری اتصالات
- درنظر گرفتن تداوم مسیر
- بررسی جدا یا وصل بودن نول
بخش سوم) بخش فرمان و ابزارها
- تفکیک اصولی مسیرها
- استفاده از شیلدر کابلهای متصل به ارت
- اطمینان از محکم بودن ترمینالها
- تست عملکرد سنسورها
بخش چهارم) ایمنی و محیط
- خالی کردن ابزار و تکههای سیم از تابلو و شاسی ژنراتور
- نظافت محیط و اطمینان از نبودن هیچگونه ماده آتشزا
- استفاده از علائم هشدار روی ژنراتور
- دسترسی راحت برای سرویس تجهیزات
نتیجهگیری
اگر از دیزل ژنراتورها استفاده میکنید، نحوه اتصال ارت دیزل ژنراتور اهمیت بسیار زیادی دارد. در این مقاله از رخشا دیزل آسیا به بررسی کامل اتصال ارت ژنراتور پرداختیم و هرچیزی که لازم است در مورد آن بدانید را بررسی کردیم. اگر سوالی دارید، از طریق بخش نظرات مطرح کنید تا شما را به صورت کامل راهنمایی کنیم.
آخرین مقالات رخشا دیزل
علت دود آبی دیزل ژنراتور چیست؟ بررسی دلایل و روشهای رفع سریع
محاسبه ظرفیت دیزل ژنراتور برای مجتمعهای تجاری و پاساژها
انتخاب دیزل ژنراتور دیتاسنتر؛ نکات کلیدی برای برق اضطراری مطمئن
انتخاب ژنراتور برای کارگاههای صنعتی و کارخانهها (راهنمای جامع)
انتخاب دیزل ژنراتور مناسب پروژههای عمرانی و ساختمانی
